Column (9)

Laatst aangepast (maandag, 13 juli 2009 13:55)

17-11-2007
Reactie van Rob op 'Ere wie eer toekomt'.
Dag Handan,

Heel bijzonder, zo'n open brief. Bedankt!

Eer eer is alles, eer is je leven. Maar wie zei er nou dat eer bloedeloos is? Ik niet! Eer is emotie: liefde en geborgenheid, maar soms ook boosheid en geweld. Als je allemaal eer hebt, weet je samen waar je over praat, je wordt samen erg boos of juist blij. En als je iemands eer probeert af te pakken dan ontstaan er problemen die door iedereen worden begrepen.

 

Nederlanders verwarren eer meestal met status. Ook vallen termen als 'respect' en dergelijke. Maar kun je die 'afpakken' of 'ontzeggen'? Volgens mij niet. Ik vraag me daarom af of wij Nederlanders eer hebben.

Niemand van het gezelschap vond het leuk dat ik bij wijze van test zei dat Nederlanders geen eer hebben. Er ontstond inderdaad commotie, maar niemand kon zeggen wat het dan was wat we inderdaad niet of toch wel hebben. De meeste mensen zwegen; ze hadden er nooit zo bij stilgestaan. Ik heb in elk geval iedereen aan het denken gezet en sommmigen misschien geprikkeld of zelfs boos gemaakt. We willen graag eer hebben, net als andere volkeren, maar wat is het dan? Dat antwoord bleef uit. Dat op zichzelf geeft al te denken. Veel Turkse, maar ook andere mensen kunnen daarentegen uitstekend uitleggen wat het is. Jij hebt het ook geprobeerd en belangrijke dingen opgeschreven.

Hoe dan ook, als wij Nederlanders wel eer kennen, geven we er in elk geval een andere invulling aan eer dan in de meeste andere culturen. Nederlanders begrijpen vaak niet waar de sterke emoties vandaan komen als het om eer gaat. Ik denk dat eer voor Nederlanders iets persoonlijks, iets subjectiefs is. De Nederlandse invulling van eer verschilt van mens tot mens. Het is voor Nederlanders heel moeilijk om met die subjectieve invulling van iedereen rekening te houden. En waarom zou je dan lang boos blijven om een 'grapje' dat slecht valt? Het kan toch jouw persoonlijke gevoeligheid zijn? Tegelijk kun je je dan ook dergelijke grapjes permitteren.

Maar dan zeg ik: als het allemaal persoonlijk is, kun je het dan nog eer noemen? In een eercultuur heb je juist ongeveer dezelfde gevoeligheden, het is voorspelbaar waardoor je geraakt wordt. Je weet van te voren wanneer je jegens de ander over de schreef gaat, wat er kan en wat niet. Je k'unt iemands eer daarom ook serieus nemen. (Waarom plegen Japanse bankdirecteuren zelfmoord als ze alleen al beschuldigd worden van malversaties? Depressief?)

Eer kan daarom voor Nederlanders niet de kern van het leven zijn. En iemand die 'om niks' al te boos wordt, stuit bij Nederlanders op onbegrip. Mensen die bereid voor 'de eer' zijn te sterven of te doden, zijn 'gek'. (Niet te verwarren met met vaderlandsliefde, maar ook dat is eigenlijk al iets verdachts.)

Iets anders, wat Nederlanders ook niet echt kennen, is het denken als familie, als groep: dat je onvoorwaardelijk houdt van je familie, dat je er een eenheid mee vormt die jou beschermt en dat je er alles voor doet. Nederlanders, individualisten bij uitstek, zien vaak alleen de negatieve kanten daarvan: de familie 'slokt' je immers volledig op, je krijgt door de familie niet meer de kans je te manifesteren 'als individu'. De familie, geregeerd 'door mannen', is in het bijzonder 'slecht' voor vrouwen, enzovoort. ('Mag je studeren van je vader?')

Nederlanders die dit willen begrijpen, moeten bewust aanleren wat het is en hoe het werkt. Ze weten het immers niet uit zichzelf, hoewel sommigen het een beetje aanvoelen. Het is voor hen kennis en inzicht, verkregen door een rationeel proces.

Daarover gaat mijn boek.

Hartelijke groet vanuit Rabat,

Rob