Column (8)
Laatst aangepast (maandag 13 juli 2009 14:11)
04-11-2007
"Eer wie eer toekomt"
Open brief aan Rob Ermers
"Eer wie eer toekomt"
Beste Rob,
Hoe woorden gebruikt worden, wat hun betekenis is en waar ze mee geassocieerd worden zijn drie verschillende zaken. Vooral het laatste is vaak cultureel bepaald.
Eer lijkt een woord te zijn waar niet veel Nederlanders aan hechten.
Het heeft toch een beetje iets geks als je zegt dat iets "je eer te na" is.
Net of je ergens te goed voor voelt of dat je zo belangrijk bent.
In Nederland willen we dat vooral niet openlijk laten zien.
Het woord heeft de laatste tien jaar meer een negatieve klank gekregen, door zaken als eerwraak of nog beter, eergerelateerd geweld.
Eergerelateerd geweld dekt beter de lading en we willen graag de correcte woorden gebruiken. Alleen in de volksmond blijft het gewoon eerwraak heten.
Ik was bij een lezing van je, Rob.
Jij begon heel kortaf met de stelling dat Nederlanders geen eer kennen.
Dit gaf veel commotie.
Wat mij betreft een ideaal moment om hier op in te haken.
Jij gaf de voorkeur om dieper in te gaan op het onderwerp.
Jij beschreef eer als iets wat je vanuit je geboorte hebt meegekregen en wat anderen je toekennen. (wellicht niet helemaal letterlijk geciteerd.)
Jouw openingszin bleef maar in mijn hoofd spoken, en het feit dat de toehoorders er heftig op reageerden. Hebben Nederlanders echt geen eer? Klopt jouw perspectief? Wat is eer nu eigenlijk en helemaal voor mij, als Turkse?
Laat ik maar beginnen met de eerste vraag. In hoeverre hebben Nederlanders eer?
Deze vraag is niet makkelijk te beantwoorden en ik weet ook niet of ik daar het antwoord op weet.
Nederland kent namelijk begrippen als ‘crime passionele’. Alhoewel een Frans woord, het is een bekend begrip. In eer zit een aspect van deze passie, die crimineel eindigt.
Eer gaat niet over status, natuurlijk kan dit aan elkaar gerelateerd zijn. Status verwerf je over de jaren. In landen als Turkije hebben kinderen ook eer. Dus het heeft niet alleen met leeftijd of carrière te maken.
Dat brengt mij bij twee begrippen: Eer & Hartstocht.
Deze twee woorden zijn met elkaar verbonden. De power en de wil om iets te doen.
Turken praten veel over eer en je hebt ook verschillende vormen: onder andere gurur, namus, seref. Een volk geeft veel woorden aan iets als dit een belangrijk onderdeel is in de cultuur. Bij de Turken is eer een van die woorden. De verschillende ‘eer’ woorden zijn zelfs verworven tot eigennamen. Vrij vertaald wordt dat zoiets als Johan Hartstocht of een naam als Froukje Vrouwelijke Eer. Klinkt eigenlijk helemaal niet slecht. Het heeft wel iets Amerikaans Indiaans.
Eer heeft ook iets met machismo. Laten zien wie je bent en wat allemaal van jou is. Daarbij met een mengeling van trots, woorden als ‘ik heb’ en ‘ik ben’ horen erbij. Natuurlijk ook ‘dat de ander moet’. Machismo kan dus ook vanuit de vrouwelijke kant worden bezien. Niet alleen vanuit de mannelijke kant.
Daarbij maak je vooral geen grappen over wie je bent, niet vanuit een ander, maar ook niet vanuit jezelf. Zelfspot vinden Nederlanders erg grappig. Vele grapjes gaan over henzelf of hun naasten. Vaak op zo een manier, dat ik niet weet of het leuk is.
Niet van origine Nederlanders grappen vaak op een andere manier.
Als je het hebt over Turkse eer, heeft het geen fun factor. Het is iets wat uiterst serieus wordt genomen. Mensen die bij je horen, bescherm en koester je. Het lijkt vaak bezitterig, maar het is een liefde die je voelt voor je naasten. Vaak gaat ook verder dan je naasten. Omdat je mens bent, doe je bepaalde dingen niet. Daar mag je mensen ook op aanspreken.
Zo denkende kom ik uit op een mengeling van hartstocht, machismo en trots.
Dat is waar eer over gaat.
Daarom Rob, heb ik het idee dat zoals jij eer beschrijft het niet datgene raakt waar het voor mij over gaat.
Het voelt bloedeloos.
En wat mij betreft gaat het juist daarover.
Een warme groet,
Handan Aydin
Toehoorster tijdens jouw presentatie op de SIETAR bijeenkomst.
