Heddy Honigmann, filmmaker

Laatst aangepast (donderdag 15 oktober 2009 20:54)

Heddy Honigmann, filmmaker
Deze keer wil jullie aandacht vragen voor het werk van film en documentaire maakster Heddy Honigmann. Aanleiding is haar nieuwste film “FOREVER” , slotfilm van het Nederlands Filmfestival op 5 oktober 2006 in Utrecht.

Ik vind haar werk interessant voor interculturalisten, omdat ze raakt aan elementaire gevoelens die, volgens mij, onontbeerlijk zijn om te kunnen onderkennen, wil je ons vak kunnen uitoefenen. Heddy Honigmann laat in haar werk mensen optreden uit verschillende culturen, die in haar films steeds terloops (lijkt het) aan het woord komen over hun inspiratiebron, hun passie, hun drijfveer om door te leven buiten hun moeder/vaderland. Ze geeft zo een intieme kijk op mensen uit andere culturen, die misschien wel meer binnenkomt dan het uitspinnen van levensverhalen, die aan interculturele theorieen verdieping geeft. Met name haar ‘inzoomen’ op de rol die kunst (o.m. muziek) speelt, niet alleen als gevoel maar ook als verklaring van wat mensen hebben meegemaakt, maakt haar oevre voor interculturalisten zeer het bekijken waard.  
Heddy Honigmann’s komt zelf uit een joods emigrantengezin. Haar moeder is Poolse. Haar vader werd in Wenen geboren. Toen de oorlog uitbrak zijn  zij naar het oosten gevlucht. Haar oma ging met een groep joden in het zuiden van Rusland wonen. Haar vader vocht in het Rode Leger, werd gevangen genomen en naar Mauthausen overgebracht. Daaruit is hij ontvlucht. Na de oorlog wilde hij  niet in Europa blijven. De familie heeft een jaar lang in Italië gewacht en kreeg uiteindelijk een visum voor Peru. Hier werd Heddy in 1951 geboren.....
'Wat emigrantenouders, als het goed is, als iets positiefs aan hun kinderen meegeven is flexibiliteit, soepelheid. Al die talen, al die plekken. Mijn leven is een mischmasch, een potpourri. Je hebt geleerd dat de wereld bestaat uit allerlei mensen en allerlei talen en je weet dat er altijd het risico is dat je weer weg moet. Zonder het te weten hebben mijn ouders mij koffers meegegeven. En tegelijk voel ik verwarring. Ik hoor nergens bij. De Nederlandse feestdagen haat ik. Ze maken me jaloers en treurig.'.(H.H)
Het werk van Honigmann gaat over vechters, mensen die zich verzetten. tegen vergetelheid, over heimwee, verlies en over verlangen'

Ik noem een aantal recente films:
“O AMOR NATURAL’ (1996). Honigmann portretteert de Braziliaanse samenleving en in dit geval is de invalshoek de erotische poëzie van Carlos Drummond de Andrade (1902-1987), die wordt beschouwd als een van de grootste Latijns-Amerikaanse dichters van deze eeuw. Tussen 1965 en 1985 schreef hij ook erotische gedichten, die de seksuele liefde bezingen. Honigmann nam deze gedichten, die zijn gepubliceerd onder de titel ‘O amor natural’, als uitgangspunt voor haar film. In Rio de Janeiro praat zij met oude mensen over sex, liefde en hun herinneringen daaraan. Het resultaat is een film die het anekdotische en persoonlijke overstijgt en die een indringend beeld schetst van de zinnelijke Braziliaanse cultuur. Honigmann noemde haar film aanvankelijk dan ook 'Liefde en melancholie', een film "die de fysieke kant van de liefde verheerlijkt, via ernst en humor, via botheid en tederheid, via melancholie". Ontroerend en hilarisch. 

“HET ONDERGRONDS ORKEST”(1997). Een Venezolaanse harpist, een violist uit Sarajevo, een Argentijnse pianist, een Malinese zangeres en een Roemeense citarspeler zijn de uiteenlopende hoofdpersonen in Honigmann's melancholieke portret van mensen die in hun levensonderhoud voorzien door in de gangen van de Parijse metro te musiceren. Veel van de geportretteerde muzikanten hebben hun vaderland om politieke redenen verlaten en verkeren nu illegaal in Frankrijk. Ze wonen in piepkleine 'chambres de bonne' onder de daken van de Parijse huizen of in voor hen veel te dure, maar armoedige hotelkamers. Langzaamaan komt er meer structuur in hun muzikale activiteiten en kunnen wij ze observeren in opnamestudio's of concertzalen.
In “CRAZY” (1999) staan de ervaringen van een aantal Nederlandse VN-militairen in diverse brandhaarden van de wereld centraal, maar de gruwelen komen vooral door de persoonlijke getuigenissen tot leven. CRAZY laat zien dat ook Nederland zijn ‘Vietnamveteranen‘ kent, mannen die hun oorlogservaringen (uit Korea, Cambodja, Libanon, Bosnië) meenemen naar huis en lange tijd nodig hebben om deze te verwerken. Het is een film die zowel de waanzin van de oorlog doet beseffen en twijfel zaait over het nut van de zogeheten vredesmissies. Maar het is  ook een film die de kracht van muziek laat zien als middel om te overleven in extreem moeilijke situaties.
“FOREVER” (2006) is een portret van de Parijse begraafplaats Père-Lachaise. De begraafplaats  wordt bekeken door de ogen van nabestaanden en bewonderaars van de vele beroemdheden die er liggen (Frederic Chopin, Oscar Wilde, Jim Morrisson, Marcel Proust, Maria Callas etc.). Het blijkt niet alleen een plek van de doden te zijn maar zeker ook een inspiratiebron voor mensen uit allerelei windstreken (Korea, Iran, Frankrijk, Spanje, ed). Een documentaire voor interculturalisten? Niet in de ‘gewone’ zin van het woord, maar zeker als je geinteresseerd bent in hoe mensen (uit andere) culturen met hun herinneringen omgaan, wat hen drijft, inspireert om door te gaan in soms kwetsbare omstandigheden. Een indringend en vaak ontroerend document. 

Heddy Honigmann woont sinds 1978 in Nederland. Zij regiseerde tientallen films. In 2000 was ze eregast op het Nederlands Film Festival in Utrecht met een retrospectief van haar hele oeuvre. Datzelfde jaar won ze daar het Gouden Kalf voor 'Crazy'’ als de Beste Lange Documentaire. Al eerder had zij voor ‘Crazy’ de IDFA de Publieksprijs gewonnen. In 2003 won ze bovendien de eerste Jan Kassies Oeuvre Prijs, uitgereikt door het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties, vanwege haar 'grote bewogenheid met kwetsbare personen of verschijnselen'. Het Nederlands Film Filmfestival eerde haar met een retrospectief van haar hele werk. Dit jaar (2006) kreeg ze de dr. J.P. van  Praag-prijs voor haar hele werk. De prijs staat symbool staat voor het streven naar humanisering van de samenleving.
Op Internet is veel meer over haar en haar werk te lezen .......

‘FOREVER’ is vanaf 12 oktober in de bioscopen te zien

Marianne van Eldik Thieme, augustus 2006