Darwin's Nightmare
Laatst aangepast (donderdag 15 oktober 2009 20:23)
Darwin’s Nightmare
België/Frankrijk/Oostenrijk, 2004, 107 min
Na duizenden jaren evolutie stond ergens in de weede helft van de twintigste eeuw aan de oever van het Afrikaanse Victoria-meer een wetenschapper met een emmertje. Bij wijze van experiment liet hij een paar nijlbaarzen los in het water. Het was het begin van een evolutionaire ramp.
Binnen enkele decennia had de vraatzuchtige roofvissoort 95% van de inheemse vissoorten in het op één na grootste meer op aarde uitgeroeid. Anno 2005 heeft de uitheemse nijlbaars het rijk nagenoeg voor zichzelf alleen en teert de kannibaliserende reuzenvis op haar eigen jongen.
Als we de Tanzaniaanse regering en de westerse vertegenwoordigers van de vrije wereldeconomie mogen geloven is de nijlbaars echter een zegen, goed voor maar liefst 25% van de export uit Tanzania. Het straatarme ontwikkelingsland kan de westerse valuta goed gebruiken en dus wordt bij het vissersstadje Mwanza elke dag vijfhonderd ton nijlbaars gevangen en verwerkt tot keurig verpakte filets. Ze belanden dagelijks via gammele Russische transportvliegtuigen in de monden van zo'n twee miljoen Europeanen en Japanners.
Ondertussen worden met dezelfde transportvliegtuigen ladingen wapentuig binnengevlogen, bestemd voor de vele bloedige conflicten in de regio. Het lijkt een onthutsende werkelijkheid: het westen levert wapens aan Angola en neemt met ontwikkelingshulp geproduceerde visfilets mee terug.
Darwin's Nightmare toont het ware gezicht van deze handel. Terwijl een zenuwachtige delegatie van de Europese Gemeenschap de visfabriekeigenaren complimenteert met de behaalde hygiëne-normen, lijdt de Tanzaniaanse bevolking honger. Voor hen zijn de filets inmiddels onbetaalbaar en leeft men van rotte nijlbaarskarkassen. Wanhoop, AIDS en geweld hebben in de gemeenschap vrij spel.
Sauper legt deze vorm van globalisering en exploitatie zonder sensatielust bloot. En zonder misplaatste hoop toont hij de wonderbaarlijke kracht van de individuen die gebukt gaan onder een van de meest mensonterende situaties. Het is een meesterlijk en ontnuchterend portret van de plek waar, als je Darwin mag geloven, ooit de allereerste mens rechtop liep.
